Τα πάντα για τους πλειστηριασμούς και τα κόκκινα δάνεια - το πολιτικό θέμα, οι προθεσμίες, οι αγώνες και χρήσιμες συμβουλές

Βρήκαμε στο ιστολόγιο της Επιτροπής Αγώνα Κηφισιάς μια ολοκληρωμένη παρουσίαση του θέματος των πλειστηριασμών και των κόκκινων δανείων, στις διάφορες πλευρές του, και το αναδημοσιεύουμε.

Διαβάστε σήμερα στο δέυτερο μέρος:
Το νομοθετικό πλαίσιο συνεχώς χειροτερεύει




 Το νομοθετικό πλαίσιο συνεχώς χειροτερεύει

Ο νόμος 3869/2010, γνωστός ως νόμος Κατσέλη, που ψηφίστηκε λίγο μετά την ψήφιση του μνημονίου από την κυβέρνηση Παπανδρέου ως ελάχιστο «αντιστάθμισμα» στα εξοντωτικά του μέτρα, έχει 2 πλευρές: 


  1. Τη ρύθμιση οφειλών φυσικών προσώπων (επιχειρηματικά δάνεια δεν καλύπτονται) προς ιδιώτες (μεταξύ των οποίων οι τράπεζες), και από το 2015 και για οφειλές στην Εφορία, στους ΟΤΑ α΄ και β΄ βαθμού και τα νομικά τους πρόσωπα, καθώς και σε ασφαλιστικές εισφορές προς οργανισμούς κοινωνικής ασφάλισης. Οφειλές μέχρι ένα χρόνο πριν την υποβολή αίτησης μπορούν να ρυθμιστούν.
  2. Την προστασία της 1ης κατοικίας
Ο νόμος τροποποιήθηκε 3 φορές, πάντοτε προς το χειρότερο (στις βασικές του πλευρές):
  • Τον Ιούνιο του 2013 με το νόμο 4161/2013 από την κυβέρνηση Σαμαρά (ΝΔ - ΠΑΣΟΚ - ΔΗΜΑΡ) 
  • Τον Αύγουστο του 2015 με το νόμο 4336/2015 από την κυβέρνηση Τσίπρα (ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ)
  • Το  Νοέμβρη του 2015 με το νόμο 4346/2015 επίσης από την κυβέρνηση Τσίπρα (ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ)
Δείτε εδώ το νόμο Κατσέλη κωδικοποιημένο, όπως δηλαδή έχει διαμορφωθεί σήμερα μετά τις αλλαγές του.

170.000 άτομα έχουν κάνει ήδη αίτηση υπαγωγής στο νόμο και ο αριθμός αναμένεται να αυξηθεί μέχρι την 31/12/2015, όσο το επιτρέπει η ασφυκτική αυτή προθεσμία και η κωλυσιεργία των τραπεζών να εκδώσουν τα απαιτούμενα δικαιολογητικά.

Σημειώνουμε ότι πρόσφατα στοιχεία πιστοποιούν ότι το 43,3% των δανείων που έχουν ρυθμιστεί, κινδυνεύουν να μετατραπούν σε μη εξυπηρετούμενα μέσα στον προσεχή ένα χρόνο από τη ρύθμισή τους. Τα επιμέρους ποσοστά είναι 62,8% για τα ρυθμισμένα καταναλωτικά δάνεια, 41,8% για τα ρυθμισμένα στεγαστικά και 40,6% για τα ρυθμισμένα επιχειρηματικά δάνεια. Αυτό οφείλεται στις συνεχιζόμενες μνημονιακές πολιτικές και στη σκλήρυνση των ρυθμίσεων, που πετάει γρήγορα απ΄ έξω όσους έχουν ήδη προχωρήσει σε ρύθμιση. 

Στο νόμο 4354/2015 που ψηφίστηκε στις 15 Δεκεμβρίου του 2015, περιλαμβάνονται ρυθμίσεις για τους όρους εξαγοράς των κόκκινων επιχειρηματικών δανείων των μεγάλων επιχειρήσεων από κερδοσκοπικά funds, ενώ τα επιχειρηματικά των μικρομεσαίων, στεγαστικά και καταναλωτικά δάνεια θα ενταχθούν στον ίδιο νόμο στις 15/2/2016, εκτός αν ψηφιστεί ως τότε νέος νόμος με ειδικότερες ρυθμίσεις γι αυτά.

Δείτε εδώ, στο πρώτο μέρος του αφιερώματος για τα κόκκινα δάνεια, όλους τους παραπάνω νόμους με λεπτομέρεια σε όλες τους τις πλευρές. Παρακάτω θα αναφερθούμε κυρίως στην πλευρά της προστασίας της κύριας κατοικίας

Οι τελευταίες ρυθμίσεις

Οι ρυθμίσεις της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ, ως προς την προστασία της πρώτης κατοικίας (αναλυτικά για όλες τις πλευρές των σχετικών νόμων εδώ), έχουν ως εξής:
  • Στο πεδίο εφαρμογής του νόμου προστίθενται και οφειλές προς την Εφορία, τους ΟΤΑ α΄ και β΄ βαθμού και τα νομικά τους πρόσωπα, καθώς και ασφαλιστικές εισφορές προς οργανισμούς κοινωνικής ασφάλισης, αρκεί να ρυθμίζονται ταυτόχρονα και οφειλές προς ιδιώτες - τράπεζες.
  • Μέχρι 31/12/2018 ο οφειλέτης μπορεί να υποβάλει στο δικαστήριο αίτηση ένταξης στο νόμο Κατσέλη με τις παλιές ρυθμίσεις του, ζητώντας να εξαιρεθεί από την εκποίηση η κύρια κατοικία του, εφόσον, πληρούνται οι προϋποθέσεις του νόμου Κατσέλη:
    • Η αξία της κύριας κατοικίας δεν υπερβαίνει το όριο αφορολόγητης απόκτησης πρώτης κατοικίας, προσαυξημένο κατά 50%. Δηλαδή προστασία μέχρι αξία 300.000 για άγαμο ή 450.000 για οικογένεια με 2 παιδιά (λεπτομέρειες εδώ)
    • Δεν υπάρχουν εισοδηματικά κριτήρια
  • Από 1/1/2016, ο νόμος Κατσέλη (με τις παλιές ρυθμίσεις) παύει να ισχύει, και ισχύουν νέες πολύ αυστηρότερες προϋποθέσεις ένταξης.
  • Οι οφειλέτες ήδη εκκρεμών αιτήσεων με το νόμο Κατσέλη, οφείλουν να υποβάλλουν επικαιροποιημένα στοιχεία μέχρι 14/2/2016, διαφορετικά χάνουν τη ρύθμιση
  • Με το νέο Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, σε ισχύ από 1/1/2016, εφαρμόζεται μια σειρά μέτρων για να συντομεύσει κατά πολύ ο χρόνος της εκδίκασης της αίτησης.
  • Οι προϋποθέσεις εξαίρεσης από πλειστηριασμούς αλλάζουν δραματικά από 1/1/2016. Υπάρχουν 2 κατηγορίες οφειλών όπου η κύρια κατοικία έχει ακόμα κάποια προστασία:
1η κατηγορία (οικονομικά ευάλωτοι δανειολήπτες)

o Το μηνιαίο διαθέσιμο οικογενειακό εισόδημα δεν υπερβαίνει τις εύλογες δαπάνες διαβίωσης
o   Η αντικειμενική αξία της κύριας κατοικίας δεν υπερβαίνει τις
- 120.000 ευρώ για τον άγαμο
- 180.000 για τον έγγαμο με
- Επί πλέον 20.000 ανά τέκνο μέχρι τα 3
o  Ο οφειλέτης είναι συνεργάσιμος, βάσει του Κώδικα Δεοντολογίας Τραπεζών
o Ο οφειλέτης βρίσκεται σε πραγματική αδυναμία πληρωμής των μηνιαίων καταβολών
o  Με την προϋπόθεση της καταβολής από τον οφειλέτη του μέγιστου της δυνατότητας αποπληρωμής, τμήμα του υπολοίπου μπορεί να καλυφθεί από το κράτος (μετά από αίτηση του οφειλέτη) για διάστημα το πολύ μέχρι 3 χρόνια. Ωστόσο, με τροπολογία της τελευταίας στιγμής, η συμβολή του κράτους διασφαλίζεται μόνο για το 2016 με 100 εκ. μόνο. Τα κριτήρια συμμετοχής του κράτους θα οριστικοποιηθούν μέχρι 31/12/2015. Το ποσό που απομένει, κεφαλαιοποιείται στο υπόλοιπο του χρέους. Η διάταξη είναι χαρακτηριστική: Συμβάλλει το κράτος (δηλαδή η κοινωνία) στη δόση, αντί να κουρευτεί το επί πλέον έστω ποσό. Πάλι δηλ. ο Ελληνικός λαός πληρώνει τις τράπεζες, για πολλοστή φορά! Θα μας πουν μετά ότι δε βγαίνουν και χρειάζεται να κόψουν μισθούς και συντάξεις.
o Σύμφωνα με την κυβέρνηση, η κατηγορία αυτή καλύπτει το 25% του συνόλου

2η κατηγορία (όχι τόσο … ευάλωτοι        δανειολήπτες)

o Το μηνιαίο διαθέσιμο οικογενειακό εισόδημα δεν υπερβαίνει τις εύλογες δαπάνες διαβίωσης, προσαυξημένες κατά 70%.
o   Η αντικειμενική αξία της κύριας κατοικίας δεν υπερβαίνει τις
-  180.000 ευρώ για τον άγαμο
-  220.000 για τον έγγαμο με
-  Επί πλέον 20.000 ανά τέκνο μέχρι τα 3
o  Ο οφειλέτης είναι συνεργάσιμος, βάσει του Κώδικα Δεοντολογίας Τραπεζών
o  Το σχέδιο διευθέτησης οφειλών να προβλέπει ότι ο οφειλέτης θα καταβάλλει το μέγιστο της δυνατότητας αποπληρωμής του και ότι καταβάλλει ποσό τέτοιο ώστε οι πιστωτές του δεν θα βρεθούν, χωρίς τη συναίνεσή τους, σε χειρότερη οικονομική θέση από αυτήν στην οποία θα βρίσκονταν σε περίπτωση αναγκαστικής εκτέλεσης. Δηλαδή ότι τα ποσά που θα καταβάλλει θα είναι μεγαλύτερα από αυτά που θα κέρδιζε  τράπεζα βγάζοντας στο σφυρί το ακίνητο! Δηλαδή, μέσω της ρύθμισης των οφειλών, είναι οι τράπεζες που σώζονται, όχι τα χρεωμένα νοικοκυριά.
o Η ρύθμιση χάνεται σε περίπτωση καθυστέρησης 2 δόσεων ετησίως.
o  Σύμφωνα με την κυβέρνηση, αυτή η κατηγορία αφορά στο 35% του συνόλου
3η κατηγορία (όλοι οι υπόλοιποι)
Όλοι οι υπόλοιποι, 40% σύμφωνα με την κυβέρνηση, δεν καλύπτονται καθόλου, εφ΄ όσον δεν προλάβουν να κάνουν αίτηση για το νόμο Κατσέλη μέχρι 31/12/2015. Τα δάνειά τους πιθανότατα θα πωληθούν σε εταιρίες – κοράκια, που θα αρχίσουν τις πιέσεις και τους πλειστηριασμούς, βγάζοντας υπερκέρδη από τον πόνο των ανθρώπων. Το ποσοστό είναι θηριώδες. Και αντιπροσωπεύει ανθρώπους, δεν είναι ένα απλό νούμερο!

Τι προβλέπει ο νόμος σήμερα



Η λογική του νόμου είναι συνοπτικά η εξής:

  1. Ο οφειλέτης, υποβάλλει αίτηση για ρύθμιση οφειλών σε τράπεζες, δημόσιο  και ασφαλιστικά ταμεία, που υπάρχουν ένα χρόνο πριν την αίτηση, στο αρμόδιο ειρηνοδικείο. Μπορεί να έχει προηγηθεί προσπάθεια προδικαστικού συμβιβασμού, που όμως δεν είναι πλέον υποχρεωτική
  2. Το δικαστήριο ορίζει δικάσιμο υποχρεωτικά μέσα σε 6 μήνες, και ημέρα επικύρωσης της αίτησης μέσα σε 2 μήνες.
  3.  Από την ημέρα ολοκλήρωσης της αίτησης:
    • ο οφειλέτης υποχρεούται να πληρώνει τις μηνιαίες δόσεις που ορίζονται από το νόμο
    • αναστέλλεται μέχρι την έκδοση οριστικής απόφασης η παραγραφή των απαιτήσεων των πιστωτών που έχουν συμπεριληφθεί στην αίτηση του οφειλέτη 
  4. Την ημέρα της επικύρωσης, ο ειρηνοδίκης αποφασίζει για την αναστολή των καταδιωκτικών μέτρων κατά του οφειλέτη (για 6 μήνες το πολύ), και το ύψος των μηνιαίων δόσεων που ο οφειλέτης υποχρεούται να καταβάλλει προς τους πιστωτές που έχουν συμπεριληφθεί στην αίτηση.
  5. Ο καθορισμός του ποσού των μηνιαίων δόσεων πρέπει να εξασφαλίζει τη δυνατότητα κάλυψης ευλόγων δαπανών διαβίωσηςτης οικογένειας του οφειλέτη, ωστόσο δεν μπορεί να είναι κατώτερο του 10% των δόσεων που ο αιτών όφειλε να καταβάλει σε όλους τους δανειστές μέχρι την κατάθεση της αίτησης, και πάντως όχι μικρότερο των 40 Ευρώ. Υπάρχουν λίγες εξαιρέσεις σ' αυτό, για περιπτώσεις ακραίας φτώχειας (βλέπε την κωδικοποίηση του νόμου)
  6. Σε περίπτωση καθυστέρησης 3 μηνιαίων δόσεων ετησίως, τα προσωρινά μέτρα προστασίας ανακαλούνται.
  7. Ταχεία διευθέτηση μικροοφειλών» για περιπτώσεις απόλυτης φτώχειας: Το ειρηνοδικείο μπορεί να διατάξει την προσωρινή απαλλαγή, για διάστημα 18 μηνών, του οφειλέτη από τα χρέη, εφ’ όσον ισχύουν σωρευτικά τα εξής (και δεν αμφισβητούνται από τους πιστωτές):
    • κατά την ημέρα υποβολής της αίτησης και της επικύρωσης δεν διαθέτει οποιαδήποτε ακίνητη περιουσία,
    • τα λοιπά περιουσιακά στοιχεία του συμπεριλαμβανομένων των καταθέσεων του δεν υπερβαίνουν  τα 1.000 ευρώ,
    • ο οφειλέτης είχε μηδενικό εισόδημα καθ' όλη τη διάρκεια του τελευταίου έτους πριν από την ημέρα της επικύρωσης και
    • το ύψος των οφειλών του δεν υπερβαίνει τις 20.000 ευρώ, συμπεριλαμβανομένων τόκων, εξόδων και πάσης φύσεως προσαυξήσεων, και όλες περιλαμβάνονται στην αίτηση
    • δεν υπάρχουν εμπραγμάτως ή με άλλο τρόπο ασφαλισμένοι πιστωτές (υποθήκες κλπ.),
    • ο οφειλέτης είναι συνεργάσιμος σύμφωνα με τον Κώδικα Δεοντολογίας που θεσπίστηκε με απόφαση της Τράπεζας της Ελλάδος
  8. Η απόφαση του δικαστηρίου κινείται στα εξής πλαίσια:
    • Αν τα περιουσιακά στοιχεία του οφειλέτη δεν είναι επαρκή, το δικαστήριο, αφού αφαιρέσει το ποσό που απαιτείται για την κάλυψη των ευλόγων δαπανών διαβίωσης της οικογένειας του οφειλέτη, και στις οποίες συμπεριλαμβάνονται οι δαπάνες κοινωνικής ασφάλισης, διατάσσει την καταβολή μηνιαίως, για 3 έτη, του ποσού που απομένει με βάση τα περιουσιακά στοιχεία και τα πάσης φύσεως εισοδήματά του, για την ικανοποίηση των απαιτήσεων των πιστωτών
    • Το ποσό της δόσης μπορεί να αναπροσαρμόζεται ετησίως
    • οφειλέτης οφείλει να εργάζεται κατά τη διάρκεια τηςπεριόδου ρύθμισης ή να καταβάλει εύλογη προσπάθεια γιατην εξεύρεση εργασίας. Επίσης οφείλει να να γνωστοποιεί μέσα σε ένα μήνα κάθε μεταβολή κατοικίας, εργασίας, αξιόλογη βελτίωση των εισοδημάτων του ή των περιουσιακών του στοιχείων, βρίσκεται δηλαδή σε καθεστώς ασφυκτικής εποπτείας.
    • Εφόσον υπάρχει ρευστοποιήσιμη περιουσίαη εκποίηση τηςοποίας κρίνεται απαραίτητη για την ικανοποίηση τωνπιστωτών, ορίζεται εκκαθαριστής για τα περαιτέρω. Όλη η περιουσία του οφειλέτη που δεν εξαιρείται από την κατάσχεση, θα κατάσχεται και θα εκποιείται με σκοπό την ικανοποίηση των δανειστών.
    • Από την κατάσχεση, μπορεί να εξαιρεθεί η κύρια κατοικία του οφειλέτη, εφ΄όσον πληρούνται τις προϋποθέσεις του αρχικού νόμου Κατσέλη (για αιτήσεις μέχρι 31/12/2015) ή τις νέες για αιτήσεις 2016 - 2018 (βλέπε παραπάνω).
    • Η οφειλή τοκίζεται με επιτόκιο που δεν υπερβαίνει αυτό της ενήμερης οφειλής ή το μέσο επιτόκιο στεγαστικού δανείου με κυμαινόμενο επιτόκιο, και έχει διάρκεια μέχρι 20 έτη, εκτός αν η διάρκεια της οφειλής ήταν μεγαλύτερη, οπότε η εξόφληση μπορεί να παραταθεί μέχρι 35 έτη.
    • Καταγγελία της ρύθμισης επιτρέπεται εφόσον ο οφειλέτης καθυστερεί υπαιτίως την καταβολή 4 διαδοχικών μηνιαίων δόσεων ετησίως ή καθυστερεί την καταβολή δόσεων με συνολικό ύψος 4 μηνιαίων δόσεων ετησίως.  

Ο νόμος για τα κόκκινα δάνεια

Ο νόμος 4354/2015 που ψηφίστηκε στις 15/12/2015, επιτρέπει την πώληση των επιχειρηματικών δανείων των μεγάλων επιχειρήσεων στα πιο ακραία κερδοσκοπικά distress funds (τους «γύπες»), ενώ τα επιχειρηματικά των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, τα στεγαστικά και τα καταναλωτικά θα ενταχθούν στο νόμο από 15/2/2016, εκτός αν ψηφισθεί νέος νόμος για τα συγκεκριμένα. Ο νόμος προβλέπει:

  • Επιχειρηματικά δάνεια μπορούν να εκχωρηθούν σε Εταιρεία Διαχείρισης Απαιτήσεων από μη Εξυπηρετούμενα Δάνεια (ΕΔΑΜΕΔ), η οποία θα αναλάβει για λογαριασμό της τράπεζας όλες τις νόμιμες ενέργειες για την εξυπηρέτησή του, μεταξύ των οποίων και πλειστηριασμός, ή να πωληθούν, μεμονωμένα ή ομαδικά, σε Εταιρείες Μεταβίβασης Απαιτήσεων από Μη Εξυπηρετούμενα Δάνεια (ΕΜΑΜΕΔ), με έδρα τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό χώρο, αν έχουν καθυστέρηση πληρωμής πάνω από 90 μέρες.
  • Ο νόμος καλύπτει δάνεια επιχειρήσεων με 50 και πάνω υπαλλήλους και ετήσιο τζίρο πάνω από 50 εκατομμύρια. Τα υπόλοιπα θα ενταχθούν και αυτά στον ίδιο νόμο στις 16/2/2016, εκτός αν ρυθμισθούν με άλλο νόμο προηγουμένως.
  • Όλα τα δάνεια ενός οφειλέτη πρέπει να πωληθούν μαζί. Έτσι, μαζί με κόκκινα δάνεια ενός οφειλέτη θα συμπαρασυρθούν και εξυπηρετούμενα.
  • Πρέπει να έχει προηγηθεί από τις τράπεζες πρόταση για ρύθμιση του δανείου με εξώδικο 12 μήνες πριν την πώληση. Η προϋπόθεση αυτή όμως δεν ισχύει για «μη συνεργάσιμους» δανειολήπτες ή για περιπτώσεις επίδικων ή επιδικασθεισών απαιτήσεων.
  • Στις εταιρείες διαχείρισης (αυτές που διαχειρίζονται αλλά δεν δεν αγοράζουν τα δάνεια)  δίνονται πλήρη δικαιώματα να κινούν νομικές διαδικασίες [πχ. πτωχευτικές, διαδικασίες «εξυγίανσης» (απολύσεις προσωπικού πχ), διαδικασίες διευθέτησης οφειλών], να προβαίνουν σε άρση του τραπεζικού απορρήτου, να προσλαμβάνουν «εταιρίες ενημέρωσης οφειλετών» για ληξιπρόθεσμες οφειλές κλπ.
Η Deloitte διεξήγαγε πρόσφατα έρευνα σχετικά με τις τιμές που προσφέρουν οι εταιρίες - γύπες. Τα στοιχεία είναι ενδεικτικά:

Στη Ρουμανία πουλήθηκαν στο 6% έως 10% της ονομαστικής αξίας τους, στην Ουγγαρία τα «κόκκινα» καταναλωτικά που πουλήθηκαν στο 12% - 15% της αξίας τους, στην Τσεχία και τη Σλοβακία πουλήθηκαν έναντι 19% - 21%, ενώ στην Πολωνία, τα καταναλωτικά δάνεια πουλήθηκαν μεταξύ 11% και 14% της ονομαστικής και τα επιχειρηματικά δάνεια έναντι 6% με 10% της ονομαστικής αξίας τους. Για τα στεγαστικά η Deloitte δίνει τιμές μόνον για την ουγγρική αγορά, κατά μέσο όρο στο 53,5% της αξίας τους.

Σύμφωνα με πηγές της αγοράς, στην Ελλάδα φέρονται να ενδιαφέρονται να διαχειριστούν δάνεια στον τομέα του τουρισμού και της ναυτιλίας, εκεί δηλαδή που υπάρχουν μεγάλες προοπτικές ανάπτυξης. Από όλα τα άλλα απλώς θα κερδοσκοπήσουν καταστρέφοντας επιχειρήσεις (και στέλνοντας στην ανεργία ένα νέο τεράστιο κύμα) και τους κόπους δεκαετιών των ανθρώπων.

Η εμπειρία της Ισπανίας είναι επίσης κατατοπιστική: Το 2014 έβγαιναν στο σφυρί κάθε μέρα 98 κατοικίες! Αυτό οδήγησε σε δραματική αύξηση των αυτοκτονιών, όπου οι ιδιοκτήτες έπεφταν από τα μπαλκόνια του σπιτιού τους. Αλλά ο ανθρώπινος πόνος δεν ενδιαφέρει το σύστημα που νοιάζεται μόνο για το κέρδος.

Έτσι, μετά το τεράστιο σκάνδαλο της ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών, μέσω της οποίας οι τράπεζες ξεπουλήθηκαν σε εξευτελιστικές τιμές (με έκπτωση 97% πάνω στην αξία τους) στα κερδοσκοπικά funds, βάζοντας στο χέρι τεράστιο μέρος της οικονομίας της χώρας (μέσω των δανείων που οι τράπεζες έχουν χορηγήσει στην οικονομία), η πώληση των κόκκινων δανείων ολοκληρώνει το ξεπούλημα και απ’ ευθείας των πιο κρίσιμων τομέων. Προσθέστε και το ξεπούλημα της δημόσιας περιουσίας, για να έχετε συνολική εικόνα της προσφοράς των ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ στο πιο ακραίο και επιθετικό κομμάτι του σημερινού καπιταλισμού της καταστροφής, και στο πλιάτσικο που υπονομεύει δραματικά όλες τις σημερινές και μελλοντικές δυνατότητες της χώρας.